Nowy obowiązek jazdy w kasku a likwidacja szkód z OC sprawcy – poradnik dla pośredników i agentów ubezpieczeniowych
Zmiany w ustawie Prawo o ruchu drogowym, które weszły w życie 3 czerwca 2026 r., nakładają na dzieci i młodzież poniżej 16. roku życia obowiązek korzystania z kasków ochronnych podczas jazdy na rowerze (w tym elektrycznym), hulajnodze elektrycznej oraz urządzeniach transportu osobistego (UTO – np. segway, hoverboard, deskorolka elektryczna). Obowiązek ten dotyczy wszystkich przestrzeni publicznych (ścieżki rowerowe, chodniki, parki, strefy zamieszkania, drogi publiczne), a za jego złamanie rodzicom lub opiekunom prawnym grozi mandat do 100 zł.
Dla branży ubezpieczeniowej kluczowe jest jednak inne pytanie: Jak brak kasku u małoletniego poszkodowanego wpływa na wypłatę świadczeń z ubezpieczenia OC sprawcy wypadku?
Odpowiedzialność sprawcy na zasadach ogólnych
Naruszenie przez małoletniego (lub jego opiekuna) obowiązku administracyjnego nie zwalnia ubezpieczyciela sprawcy z odpowiedzialności.
Jeżeli do potrącenia lub kolizji doszło z winy innego uczestnika ruchu (np. kierowcy samochodu), poszkodowanemu przysługuje pełne prawo do roszczeń z OC sprawcy:
- zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji,
- zakupu sprzętu medycznego i leków,
- zadośćuczynienia za ból, cierpienie oraz krzywdę psychiczną.
Zarzut przyczynienia się do szkody (art. 362 K.c.)
Wprowadzenie prawnego obowiązku noszenia kasków diametralnie zmienia pozycję ubezpieczycieli w procesie likwidacji szkody. Brak kasku u dziecka nie jest już jedynie brakiem „dobrej praktyki”, lecz złamaniem przepisu prawa.
Towarzystwa Ubezpieczeń (TU) analizują, czy brak kasku miał wpływ na powstanie lub rozmiar obrażeń (tzw. adekwatny związek przyczynowo-skutkowy).
| Sytuacja medyczno-faktyczna | Potencjalna decyzja Ubezpieczyciela | Rola związku przyczynowego |
| Obrażenia wyłącznie głowy/twarzy (np. uraz czaszkowo-mózgowy, wstrząśnienie) | Wysokie ryzyko obniżenia odszkodowania (często o 20%–50%) | Podstawowa – gdyby dziecko miało kask, rozmiar urazu byłby mniejszy. |
| Obrażenia wielonarządowe / złamania kończyn | Brak podstaw do obniżenia za obrażenia inne niż głowa | Kask nie zapobiegłby złamaniu ręki czy nogi. |
| Wypadek o charakterze miażdżącym | Brak możliwości powołania przyczynienia | Gdy kask i tak nie zmieniłby tragicznego skutku zdarzenia. |
Kluczowa zasada prawna: Wypłata świadczenia nie może zostać pomniejszona automatycznie za sam fakt braku kasku. Ciężar dowodu (art. 6 K.c.) spoczywa na ubezpieczycielu – to zakład ubezpieczeń musi powołać biegłego lekarza/rekonstruktora wypadków, który jednoznacznie wykaże, że kask zapobiegłby danemu urazowi lub złagodziłby jego skutki.
Wiek poszkodowanego a stopień winy
Warto przypomnieć ważną niuans prawny w polskim prawie cywilnym:
- Dzieci poniżej 13. roku życia nie ponoszą winy na podstawie art. 426 K.c.
- Nie oznacza to jednak, że ubezpieczyciel nie może zastosować art. 362 K.c. (przyczynienie). Przyczynienie się dziecka poniżej 13 lat ocenia się przez pryzmat zachowania wzorca obiektywnego, a także niedopilnowania obowiązku przez rodziców/opiekunów, na których prawo od 3 czerwca 2026 r. bezpośrednio nakłada odpowiedzialność za wyposażenie dziecka w kask.
Co powinien wiedzieć agent i dystrybutor ubezpieczeń (OFWCA)?
Rola pośrednika ubezpieczeniowego wykracza poza samą sprzedaż polisy. Rozmawiając z klientami – zwłaszcza rodzicami zakupującymi ubezpieczenia NNW Szkolne, NNW Dziecięce czy OC w życiu prywatnym – warto akcentować następujące kwestie:
- Edukacja w zakresie OC sprawcy: Kiedy klient pita o sytuację powypadkową, agent powinien wyjaśnić różnicę między odpowiedzialnością za sam wypadek a przyczynieniem się do rozmiaru szkody.
- Weryfikacja OWU w polisach dobrowolnych (NNW): W przypadku ubezpieczeń NNW (gdy wypłacamy świadczenie ze własnej polisy dziecka), należy sprawdzić zapisy OWU. Większość polis NNW wypłaca świadczenie za sam fakt wystąpienia uszczerbku na zdrowiu (tabela uszczerbkowa), lecz niektóre OWU mogą zawierać wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności w przypadku rażącego niedbalstwa opiekunów lub złamania przepisów prawa drogowego.
- Wsparcie w procedurze odwoławczej: Jeżeli ubezpieczyciel w decyzji z OC sprawcy samowolnie i arbitralnie obniży zadośćuczynienie (np. o 30% z automatu za “brak kasku”), agent powinien poinformować klienta o prawie do złożenia reklamacji, odwołania do Rzecznika Finansowego lub skierowania sprawy na drogę sądową.
Podsumowanie
Zmiana przepisów od 3 czerwca 2026 r. daje ubezpieczycielom silniejsze narzędzie prawne do podnoszenia zarzutu przyczynienia. Jednak obowiązek oceny indywidualnego związku przyczynowo-skutkowego nadal spoczywa na ubezpieczycielu. Profesjonalny agent, rozumiejąc mechanizm art. 362 K.c., staje się dla klienta zaufanym doradcą zarówno na etapie doradztwa prewencyjnego, jak i wsparcia po wystąpieniu szkody.
